Praca w nocy w Portugalii: zasada 10 godzin i dopłata za noc na praktycznych przykładach

Ten tekst wyjaśnia przepisy portugalskie — dekret z mocą ustawy nr 84/2026 (Decreto-Lei n.º 84/2026) i układ zbiorowy pracy (CCTV) w transporcie towarowym w Portugalii — ważne dla każdego, kto jeździ dla portugalskiej firmy. W pracy kierowcy w Portugalii są dwie różne „noce”, a ich mylenie to najczęstszy błąd. Jedna ogranicza godziny pracy. Druga wpływa na wypłatę. Zaczynają się i kończą o innych godzinach.

Po co	Które godziny się liczą	Co się zmienia
Limit godzin	0:00–5:00	Najwyżej 10 godzin pracy w tym dniu
Wynagrodzenie (transport towarowy)	20:00–7:00	Miesięczny dodatek albo 25% więcej za godzinę

Zasada 10 godzin

Wynika z art. 22 dekretu z mocą ustawy nr 84/2026, obowiązującego od 12 lipca, który zastąpił dekret z mocą ustawy nr 237/2007 (Decreto-Lei n.º 237/2007). Jeśli praca obejmuje, w całości lub w części, przedział między północą a 5:00, kierowca nie może wykonać więcej niż 10 godzin pracy w tym okresie 24 godzin.

• 24 godziny liczy się od rozpoczęcia dnia pracy, po dziennym lub tygodniowym okresie odpoczynku. Układ zbiorowy mówi to samo w klauzuli 21.
• Wystarczy jedna minuta między 0:00 a 5:00. Wyjazd o 4:50 już czyni dzień dniem nocnym.
• Nadgodziny też wliczają się do 10 godzin.

Co wlicza się do 10 godzin

Wlicza się cały czas pracy (art. 3 lit. ff): prowadzenie pojazdu, załadunek i rozładunek, kontrole pojazdu, tankowanie, sprzątanie, dokumenty, formalności celne i policyjne. Wlicza się też oczekiwanie przy rampie, gdy nikt nie mówi, jak długo potrwa.

Nie wliczają się przerwy, odpoczynek ani okres gotowości (art. 20 i art. 22 ust. 2). Okres gotowości to oczekiwanie, którego czas trwania kierowca zna przed jego rozpoczęciem, np. wyznaczona godzina rozładunku. Przepisy zaliczają do niego też prom, pociąg i oczekiwanie na granicy. W załodze dwuosobowej czas spędzony obok prowadzącego albo na kuszetce w jadącym pojeździe to również okres gotowości.

Przykład 1 — Wyjazd o 4:00: dzień jest nocny

Kierowca zaczyna o 4:00. Przed 5:00 pracuje tylko godzinę, ale to wystarczy: dzień jest ograniczony do 10 godzin pracy.

Godzina	Co robi	Praca
04:00–04:30	Kontrole i podpięcie naczepy	0h30
04:30–09:00	Jazda	4h30
09:00–09:45	Przerwa	—
09:45–12:00	Jazda	2h15
12:00–13:00	Rozładunek	1h00
13:00–13:30	Przerwa	—
13:30–15:15	Jazda	1h45
	Razem	10h00

O 15:15 dochodzi do 10 godzin. Czas jazdy (8h30) jest jeszcze poniżej 9 godzin z rozporządzenia (WE) nr 561/2006, ale to już nie ma znaczenia: w tym dniu decyduje limit 10 godzin pracy. Jeśli dostanie jeszcze jeden załadunek na godzinę, dojdzie do 11h00 — a 11 godzin to już wykroczenie poważne.

Przykład 2 — To samo zlecenie, start o 5:00

Dokładnie ten sam dzień, godzinę później: od 5:00 do 16:15. Teraz nie ma pracy między północą a 5:00, więc zasada 10 godzin nie ma zastosowania. Nadal obowiązują limity czasu prowadzenia pojazdu z 561/2006, przerwy i tygodniowy limit 60 godzin.

Uwaga na wypłatę: przy wynagrodzeniu pierwsze dwie godziny (5:00–7:00) nadal są pracą w nocy, bo w układzie zbiorowym noc trwa od 20:00 do 7:00. Godzina różnicy przy wyjeździe zmienia limit, ale nie zmienia tego, co się płaci.

Przykład 3 — Nocna zmiana, od 21:00 do 7:45

Godzina	Co robi	Praca
21:00–22:00	Załadunek	1h00
22:00–02:30	Jazda	4h30
02:30–03:15	Przerwa	—
03:15–06:45	Jazda	3h30
06:45–07:45	Rozładunek	1h00
	Razem	10h00

Dziesięć godzin pracy, osiem jazdy: mieści się w limicie. Przy wynagrodzeniu 9h15 tej pracy przypada między 20:00 a 7:00 (wszystko oprócz ostatnich 45 minut rozładunku).

Przykład 4 — To samo oczekiwanie, dwa różne rachunki

Kierowca zaczyna o 3:00. Jazda, rozładunek i kontrole dają razem 8 godzin pracy. W międzyczasie czeka 3 godziny u klienta.

	Co mu powiedziano po przyjeździe	Oczekiwanie to…	Razem w dniu
Przypadek A	„Rozładunek o 10:00”	okres gotowości	8h00 — w limicie
Przypadek B	„Proszę czekać, zaraz pana zawołamy”	czas pracy	11h00 — poważne

Oczekiwanie jest takie samo. Zmienia się to, czy przed jego rozpoczęciem wiadomo, ile potrwa. Wpis w tachografie musi odpowiadać temu, co się wydarzyło: zapisanie oczekiwania bez wyznaczonej godziny jako okresu gotowości ukrywa godziny pracy.

Przykład 5 — Dziewięć godzin jazdy w nocy

W dniu nocnym kto prowadzi 9 godzin, ma jedną godzinę na całą resztę: kontrole, tankowanie, załadunek i rozładunek. 10 godzin jazdy, na które 561/2006 pozwala dwa razy w tygodniu, zmieści się w dniu nocnym tylko wtedy, gdy nie ma żadnej innej pracy — nawet obchodu kontrolnego wokół ciężarówki. W praktyce się nie zmieści.

Ile wynosi dopłata

W transporcie towarowym obowiązuje układ zbiorowy ANTRAM/ANTP–FECTRANS, zmieniony w biuletynie Boletim do Trabalho e Emprego nr 9/2026. Od 3 sierpnia rozporządzenie rozszerzające nr 316/2026/1 (Portaria de extensão n.º 316/2026/1) stosuje go do wszystkich firm przewożących towary w Portugalii kontynentalnej, zrzeszonych lub nie. Wyłączeni są kierowcy zrzeszeni w SIMM, SNMOT, SIMMPER i STRUN, które mają własne układy.

• Noc przy wynagrodzeniu trwa od 20:00 do 7:00 (klauzula 25).
• Przewozy iberyjskie i międzynarodowe: obowiązkowy dodatek za pracę w nocy, co najmniej 10% wynagrodzenia zasadniczego, wypłacany 13 razy w roku (klauzula 63). Przy minimalnym wynagrodzeniu zasadniczym kierowcy ciężarówki (1014,02 €) to 101,40 € miesięcznie. Dodatek zastępuje płatność za każdą godzinę.
• Przewozy krajowe: z reguły ten sam dodatek, co najmniej 10% (klauzula 62 ust. 1). Nie przysługuje tylko wtedy, gdy umowa o pracę albo późniejsze pisemne porozumienie stanowi, że praca odbywa się głównie w dzień. Wtedy każda godzina między 20:00 a 7:00 jest płatna 25% więcej (klauzule 48 i 62 ust. 2).
• Stare umowy, podpisane przed wprowadzeniem tej zasady, zachowują dotychczasowy sposób wynagradzania, dopóki nie zmieni się sposób pracy (klauzula 62 ust. 3).

Ile jest warta godzina nocna w systemie 25%. Stawkę godzinową oblicza się tak (klauzula 49): (wynagrodzenie zasadnicze + dodatek uzupełniający + dodatki za wysługę lat) × 12 ÷ (40 × 52). Przykład: kierowca w przewozach krajowych, ciężarówka od 7,5 do 44 t, minimalne wynagrodzenie zasadnicze (1014,02 €), 20,28 € dodatku uzupełniającego i bez dodatków za wysługę lat. Godzina jest warta 5,97 €. Każda godzina nocna to 1,49 € więcej.

• W przykładzie 2 dwie godziny między 5:00 a 7:00 dają 2,98 € więcej.
• W przykładzie 3 9h15 pracy w nocy daje 13,80 € więcej.

W przewozach osób i w innych sektorach obowiązuje ich własny układ zbiorowy. Bez układu zbiorowego portugalski kodeks pracy (Código do Trabalho) uznaje za noc okres od 22:00 do 7:00 i przewiduje 25% więcej (art. 223 i 266). Zasada 10 godzin jest taka sama dla wszystkich kierowców, w przewozach towarów i osób.

Kary

Przekroczenie 10 godzin w dniu nocnym to wykroczenie (art. 22 ust. 4):

Praca w dniu nocnym	Kategoria wykroczenia
Ponad 10h i mniej niż 11h	Lekkie
Od 11h do mniej niż 13h	Poważne
13h lub więcej	Bardzo poważne

Odpowiada firma (art. 36), a kary pieniężne z kodeksu pracy rosną wraz z obrotem. Czas pracy kontroluje ACT, czyli portugalska inspekcja pracy. Przepisy pozwalają, by układ zbiorowy odszedł od limitu 10 godzin z przyczyn technicznych lub organizacyjnych (art. 22 ust. 3), ale układ dla transportu towarowego tego nie robi: powtarza limit 10 godzin.

Zanim wyjedziesz w nocy

• Będziesz pracować między 0:00 a 5:00? W takim razie dzień ma 10 godzin pracy, nie więcej.
• Zsumuj wszystko, co jest pracą, nie tylko jazdę.
• Poproś o godzinę rozładunku. Oczekiwanie z wyznaczoną godziną to okres gotowości; oczekiwanie bez godziny to praca.
• Sprawdź na pasku wypłaty, czy dostajesz dodatek za pracę w nocy, czy 25% za godzinę.

Kalkulator czasu jazdy pokazuje już, czy dzień liczy się jako nocny, i ostrzega, gdy dalsza praca po północy uczyniłaby go nocnym. O różnicy między czasem pracy a czasem jazdy przeczytaj też Czas pracy to nie czas jazdy.

Konkretny dzień można policzyć w kalkulatorze pracy w nocy.