Bruksela chce formularza A1 w portfelu cyfrowym i silniejszej ELA

Komisja Europejska przyjęła 15 września pakiet dotyczący sprawiedliwej mobilności pracowników: komunikat i pięć wniosków legislacyjnych. Dwa z nich dotykają wprost codzienności transportu międzynarodowego.

A1 pierwszym dokumentem w wersji cyfrowej

Europejska legitymacja zabezpieczenia społecznego (ESSPASS) pozwoli wnioskować o dokumenty zabezpieczenia społecznego i otrzymywać je w całości online, w tym europejską kartę ubezpieczenia zdrowotnego oraz dokument przenośny A1 pracownika delegowanego — ten, który dowodzi, w którym kraju płacone są składki. Dzięki unijnemu portfelowi tożsamości cyfrowej kierowca będzie mógł przechowywać go i okazywać w telefonie, a kontrolujący urząd zweryfikuje go od razu.

Harmonogram określa komunikat: cyfryzacja jest etapowa i zaczyna się od A1, rok po wejściu w życie rozporządzenia o ESSPASS. Europejska karta ubezpieczenia zdrowotnego i pozostałe dokumenty pójdą w ślad w ciągu trzech lat.

Komisja szacuje, że szybsza weryfikacja transgraniczna przyniesie w ciągu dwunastu lat oszczędności do 64 mln euro dla firm, 69 mln dla świadczeniodawców opieki zdrowotnej i 72 mln dla inspekcji pracy, a podpis cyfrowy pozwoli uniknąć nawet 277 mln euro strat z tytułu nadużyć.

ELA zyskuje środki, nie własne uprawnienia kontrolne

Wniosek dotyczący Europejskiego Urzędu ds. Pracy daje mu, według komunikatu, zdolność do oceny ryzyka, która pomoże krajowym inspekcjom lepiej ukierunkować kontrole, wyznaczonych oficerów łącznikowych przy inspekcjach w poszczególnych krajach oraz uproszczoną procedurę mediacji w sporach między państwami członkowskimi. Mandat rozszerza się na zwalczanie nadużyć wobec pracowników z państw trzecich i pracy nielegalnej.

Warto czytać uważnie: tekst Komisji nie tworzy własnych kontroli ELA ani nie daje jej w tym wniosku samodzielnego dostępu do baz danych o naruszeniach w transporcie. Zmienia się zdolność ELA do wskazywania krajowym inspekcjom, gdzie mają patrzeć — a transport drogowy od lat należy do sektorów najczęściej kontrolowanych w takich wspólnych działaniach. Efekty, jak podaje Komisja, będą odczuwalne dopiero w latach 2028–2030.

Kwalifikacje spoza UE: z 14 miesięcy na 4

Dyrektywa o kwalifikacjach obywateli państw trzecich ustala wspólne standardy uznawania. Dziś takie procedury trwają średnio 14 miesięcy; celem jest 4 miesiące, co zmniejszy nawet o połowę koszty administracyjne rekrutacji. W siedmiu zawodach, w których istnieją już ujednolicone w UE standardy kształcenia, uznawanie stanie się automatyczne. Państwa członkowskie zachowują pełną kontrolę nad tym, kogo wpuszczają na swoje terytorium.

Dla zawodów regulowanych wewnątrz UE termin uznania skraca się z trzech miesięcy do pięciu tygodni, z obowiązkową procedurą cyfrową.

Komunikat podaje przykłady lekarzy, pielęgniarek, inżynierów i nauczycieli. Nie wymienia transportu drogowego, a kwalifikacja wstępna i szkolenia okresowe kierowców nadal podlegają dyrektywie (UE) 2022/2561, poza tym pakietem. Dla przewoźników rekrutujących spoza UE praktyczny skutek dotyczy zawodów warsztatowych i technicznych oraz ogólnej zasady krótszych terminów.

Co zmienia się dziś: nic

To wnioski. Zaczną obowiązywać dopiero po przyjęciu przez Parlament Europejski i Radę oraz po wejściu w życie. Żaden kierowca nie przestaje w tym tygodniu potrzebować A1 na papierze i żaden nie okaże go jeszcze w telefonie.

Warto śledzić termin dotyczący A1: to pierwszy cyfryzowany dokument i ten, którego najczęściej żąda się na poboczu od kierowców pracujących w ramach delegowania. Zobacz też przewodnik po czasie pracy kierowcy i zakazy ruchu według krajów.